Şu anda gezegenimizde yaklaşık 8 milyar insan yaşıyor. Peki ya bu sayı bir anda 100 milyara fırlasaydı? Tam 12,5 kat daha kalabalık bir Dünya düşünün. Birleşmiş Milletler’in projeksiyonlarına göre nüfus 2086’da 10,43 milyarla zirve yapıp ardından azalmaya başlayacak. Yani 100 milyar, gerçekçi bir tahminin çok ötesinde. Ama bu uç senaryoyu masaya yatırmak, gezegenimizin sınırlarını sorgulamamıza ve aşırı nüfusla ilgili kaygıları daha sağlıklı değerlendirmemize yardımcı oluyor. Hep birlikte sığar mıyız? Yeterince yiyecek, su ve enerji olur muydu? Gelin bu çarpıcı “ya şöyle olsaydı” sorusunun içine dalalım.

Fiziksel Alan: Hepimiz Sığabilir miyiz?

İlk akla gelen soru, 100 milyar insanın fiziksel olarak Dünya’ya sığıp sığmayacağı. Daha doğrusu, onurlu bir şekilde yaşayacak kadar yerimiz olur muydu? Bu nüfus, küresel yoğunluğu kilometrekare başına 671 kişiye çıkarırdı. Gezegende sadece dokuz ülke bu yoğunluğun üzerinde; Makao ve Hong Kong gibi özel idari bölgeleri de sayarsak iki yer daha ekleniyor. Peki bu yerlerde yaşam nasıl?

Bangladeş ve Filistin gibi yüksek yoğunluklu ülkelerde yoksulluk seviyesi oldukça yukarıda. Bahreyn ve Maldivler orta düzey bir hayat sunarken, listedeki ülkelerin çoğu İnsani Gelişme Endeksi, kişi başına GSYİH ve Küresel Mutluluk Endeksi gibi ölçütlerde en üst sıralarda yer alıyor. Yani km²’ye 671 kişi aşırı bir değer değil. Örneğin Tayvan’da yoğunluk 676 kişi ve adanın üçte ikisi hâlâ boş durumda. Üstelik 100 milyarlık bir dünyada insanların büyük çoğunluğu dev şehirlerde yaşayacak. Barselona’da km²’ye 16.000, Seul’de 16.500, Paris’te ise 21.000 kişi düşüyor ve hiçbirinde gökdelen ormanı yok. Kentsel, kırsal ve tarımsal alanlar için bolca boşluk kalıyor. Yani fiziksel olarak sığmak kesinlikle mümkün.

Yiyecek ve Su: Kaynaklar Yeterli Olur muydu?

Su, özellikle kıt olduğu bölgelerde en hassas başlıklardan biri. Neyse ki çözüm yine suyun ta kendisinde saklı: tuzdan arındırma. Dünyadaki tatlı su toplamın yalnızca %3’ü ve büyük kısmı buzullarda ya da yer altında hapsolmuş. Buna karşılık gezegenin %70’i tuzlu suyla kaplı. Bugün deniz suyundan bir metreküp tatlı su üretmenin maliyeti yaklaşık 0,40 dolar; bunun 0,15 doları elektrik, 0,18 doları altyapı ve finansman giderleri. Yenilenebilir enerjinin ucuzlamasıyla bu fiyat daha da düşebilir. Tek sorun, üretilen her litre suya karşılık neredeyse bir litre tuzlu atığın ortaya çıkması. Bu atık kontrolsüzce denize boşaltıldığında ekosistemlere zarar veriyor; ancak mineralleri geri kazanan ya da tuzu güvenli şekilde okyanusa döndüren teknolojiler gelişiyor.

Gıdada ise durum hiç de umutsuz değil. Hollanda, Belçika ve Danimarka gibi küçük ülkeler dünyanın en büyük tarım ihracatçıları arasında. Rotterdam ve Antwerp limanları ithalat ve yeniden ihracatta kilit rol oynasa da, bu ülkeler liman avantajı olmasa da listede yer alırdı. Peki sırları ne? Üç temel başlık: Teknoloji, arazi kullanım verimliliği ve Ar-Ge. Seralarda sıcaklık, nem ve ışık yapay olarak kontrol edilerek üretim maksimuma çıkarılıyor. Hidroponik sistemler ve dikey tarım teknikleriyle çok daha az alanda kat kat fazla ürün alınıyor. Ayrıca ürün rotasyonu, otomasyon ve geliştirilmiş tohumlarla her metrekare optimize ediliyor. Ar-Ge merkezleri ise bitkileri daha dayanıklı hale getirmek, robotları tarlalara entegre etmek gibi yenilikler üzerinde çalışıyor.

Şu ana kadar anlattıklarımız yalnızca bitkisel ürünlerle ilgili. Oysa bitkiler, gezegenin kalorisinin %83’ünü sağlarken tarım alanının sadece %16’sını kaplıyor. Tarım alanlarının %4’ü pamuk veya biyoyakıt gibi gıda dışı ürünlere, kalan %80’i ise hayvancılığa ayrılmış durumda. Ama beslenme zincirindeki bu tabloyu değiştirebilecek alternatifler hızla olgunlaşıyor. Laboratuvarda yetiştirilen et, hayvancılığın üzerindeki baskıyı hafifletebilir ve serbest otlatma ile yoğun üretim arasında denge kurulmasını sağlayabilir. Ayrıca 2013’ten beri su ürünleri yetiştiriciliği ana balık kaynağı haline geldi ve açık denizde hatta yer altında yüzen tesislerle balık, kabuklu deniz ürünleri ve su bitkileri üretimi artırılıyor. Dolayısıyla hem yeterli alanımız var hem de bu dev nüfusu besleyip su ihtiyacını karşılamak mümkün görünüyor.

Görsel: Cason, Roman K. (Wikimedia Commons) · Public domain

Enerji: 100 Milyar İnsanı Aydınlatmak Mümkün mü?

Enerji, denklemin en karmaşık parçası. Bugün küresel enerji tüketimi yaklaşık 183.000 TWh. 100 milyar senaryosunda bu rakamı 12,5 ile çarpıp ayrıca daha teknolojik ve enerji bağımlı bir dünya için 5 kat daha artırırsak, yıllık tüketim 11,5 milyon TWh’ye ulaşıyor. İlk elde güneş enerjisi geliyor akla. Mevcut panellerin verimliliği %20 civarında. Eğer bu oran hiç ilerlemezse, tüm Afrika, Kuzey Amerika ve Avrupa’yı panellerle kaplamamız gerekirdi ki bu gerçekçi değil. Neyse ki bugün laboratuvarda %47,6 verime ulaşıldı. %50 verimle dahi Kuzey Amerika büyüklüğünde bir alan gerekir, bu da hâlâ hayata geçirilemez. Dolayısıyla güneş tek başına çözüm olamaz. Çatılar, sanayi binaları ve güneş çiftlikleri gibi makul yüzeylerle yaklaşık 3 milyon km² alan kaplanabilir; bu da 2,63 milyon TWh üretir ve tüketimin ancak %23’ünü karşılar.

İşte bu noktada devreye nükleer enerji giriyor. 2023 Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’nda 25 ülke net sıfır emisyon hedefiyle nükleer enerjiyi 2050’ye kadar üç katına çıkarma bildirgesi imzaladı. 2024’te bu sayı 31’e yükseldi. Listede en çok reaktör inşa eden Rusya, Hindistan ve Çin’in imzası olmasa da bu ülkeler zaten yoğun şekilde nükleer kapasite artırıyor. Almanya 2011’de elektriğinin dörtte birini nükleerden karşılıyordu; ancak güvenlik kaygıları ve kamuoyu baskısıyla 2023’te kalan birkaç santralini kapattı. İspanya da yenilenebilir enerjiye ağırlık vermek adına nükleeri aşamalı olarak sonlandırıyor. Buna karşın dünyanın geri kalanı nükleerden vazgeçme niyetinde değil; aksine yeni santraller inşa ediyor. Yani 100 milyarlık bir dünyada nükleer enerji büyük siyasi engellere takılmaz.

Peki ne kadar nükleer santral gerek? Bir tipik santral yılda 10.500 GWh üretir ve gigawatt başına yaklaşık 2,6 km² alan kaplar. Kalan %77’lik tüketimi, yani 141.000 TWh’yi karşılamak için 13.400 santral inşa edilmesi gerek. Şu an dünyada sadece 400 santral çalışıyor, 60’ı da inşa hâlinde. Ama mesele alan değil; 13.400 santral toplamda yaklaşık 35.000 km², yani Tayvan büyüklüğünde bir alan kaplar. Asıl soru şu: Yeterince yakıt var mı?

Mevcut yıllık uranyum üretimi 50.000 ton civarında, tüketim ise 65.000 tonu aşıyor. Aradaki fark geçmişten biriken rezervlerle kapatılıyor. Rekabetçi fiyatlarla çıkarılabilir uranyum miktarı 8 milyon ton; bu, mevcut tüketimle 160 yıllık bir ömür demek. Ama ufkumuzu genişletirsek, deniz suyunda litre başına 3 mikrogram uranyum çözünmüş durumda ve okyanuslardaki toplam uranyum miktarı 4,5 milyar ton tahmin ediliyor – karasal rezervlerimizin tam 560 katı. Ayrıca granit gibi en yaygın kayaçlar da uranyum içeriyor. Üstelik uranyumdan üç kat daha bol bulunan toryum daha az radyoaktif atık üretiyor ve silah yapımına uygun değil. Bir de üretken (breeder) reaktörler var: Bunlar, geleneksel reaktörlerde kullanılmadan kalan atık yakıtın %95’ini enerjiye dönüştürebiliyor. Bu sayede mevcut nükleer yakıt rezervlerini 140 kata kadar çoğaltmak mümkün. Deniz suyu, toryum ve breeder teknolojisiyle, insanlık tarihi boyunca ihtiyaç duyacağımızdan katbekat fazla radyoaktif yakıta sahibiz. 13.400 santrallik senaryoda enerji tedariki fazlasıyla güvende olurdu.

Peki 100 Milyara Ne Zaman Ulaşırdık?

Gelelim işin “ne kadar sürede” kısmına. Eğer robotlar ve yapay zekâ bütün işleri üstlenip biz sadece hayattan zevk alsaydık ve insanlar daha erken yaşta daha fazla çocuk sahibi olmaya başlasaydı neler olurdu? Muhafazakâr bir tahminle, kadın başına 2,5 çocuk ve 30 yıllık nesil aralıklarıyla 100 milyara ulaşmak 340 yıl sürerdi. Ama tempoyu artırıp her kadının 25 yılda bir 4 çocuk doğurduğunu varsayarsak, bu hedefe yalnızca 91 yılda varabilirdik. Yani doğum trendlerine ve teknolojik ilerlemeye bağlı olarak bu kadar kalabalık bir dünya düşündüğümüzden çok daha yakın olabilir.

Sonuç olarak, iyi bir planlama ve sürekli teknolojik gelişimle yaşam kalitesinden ödün vermeden 10 milyarı da 50 milyarı da hatta 100 milyarı da ağırlamak mümkün. Dünyamız sandığımızdan daha cömert; yeter ki aklımızı ve kaynaklarımızı verimli kullanmayı bilelim. Bu senaryo, entropi gibi fiziksel kavramların sınırlarını zorlamak yerine, insanlığın yaratıcılığına güvenmemiz gerektiğini hatırlatıyor. Ayrıca, ışık hızı gibi evrensel sabitlerin aksine, kaynak yönetimi tamamen bizim elimizde.

---

Bu konudaki diğer içerikler: Bilim haberleri