ChatGPT hayatımıza girdiğinden beri milyonlarca insanın ikinci beyni haline geldi. Ödevler, iş projeleri, merak edilen sorular... Her gün bu yapay zekâyla etkileşim kuruyoruz. Peki bu teknolojinin arkasındaki isim Sam Altman’ı ne kadar tanıyoruz? Onun hikâyesi, bir sohbet penceresinin çok ötesinde; gizemli ölümler, yalan suçlamaları, göz tarayan küreler ve toplumsal kontrol iddialarıyla dolu. Gelin, yapay zekâ çağının en tartışmalı figürünün yükselişine ve içindeki karanlık paradoksa yakından bakalım.

Sam Altman Kimdir?

22 Nisan 1985’te Chicago’da doğan Samuel Harris Altman, varlıklı bir ailede büyüdü. Annesi dermatolog, babası emlakçıydı. Kardeşi onu “Her şeyin başında olmalı ve her zaman kazanmalı” sözleriyle tarif ediyordu. Bu hırs, onu daha 8 yaşında bir Apple Macintosh ile tanıştırdı ve kendi kendine kod yazmayı öğrendi. Bilgisayar onun için bir oyuncak değil, dünyayı yönetme kapısıydı.

16 yaşında lisesinde eşcinsel olduğunu açıklayarak okulun kapsayıcılık politikasını değiştirdi. Bu, onun insanları etrafına toplama ve kurumları kendi iradesiyle bükme yeteneğinin erken bir işaretiydi. Stanford Üniversitesi’ni ikinci yılında bırakıp 2005’te ilk girişimi Loopt’u kurdu. Loopt, henüz akıllı telefonların olmadığı bir dönemde canlı konum paylaşımı sunan bir uygulamaydı. Zamanının çok ötesindeydi ama büyük başarı yakalayamadı; 2012’de 43 milyon dolara satıldı. Bu süreçte Y Combinator’ın kurucusu Paul Graham onun için “Sam’i yamyamlarla dolu bir adaya bırakın, 5 yıl sonra kralları olarak döner” demişti – gerçekten de Sam’in liderlik hırsı sınır tanımıyordu.

Tima Miroshnichenko (Pexels)

OpenAI’ın Doğuşu ve Değişen Misyonu

2015 yılı, yapay zekâda kırılma yılıydı. Google’ın AlphaGo’su dünya Go şampiyonunu yenmiş, teknolojinin sanılandan hızlı ilerlediği ortaya çıkmıştı. Elon Musk, Peter Thiel, Greg Brockman ve Ilya Sutskever gibi isimlerle bir akşam yemeğinde buluşan Sam Altman, yapay genel zekânın (AGI) tek bir şirketin eline geçmesi durumunda doğacak tehlikelere karşı bir çözüm önerdi: Kâr amacı gütmeyen, şeffaf ve tüm insanlığın faydasını gözeten bir laboratuvar. Böylece OpenAI doğdu. Misyonu netti: “Yapay zekânın insanlığa fayda sağlamasını güvence altına almak.”

Ancak romantik başlayan bu hikâye kısa sürede çatırdamaya başladı. 2018’de Elon Musk şirketin kontrolünü isteyip reddedilince ayrıldı ve söz verdiği yüz milyonlarca doları da götürdü. Yapay zekâ araştırmaları inanılmaz pahalıydı; kâr amacı gütmeyen bir yapı bu masrafları karşılayamazdı. Sam Altman 2019’da tarihi bir karar alarak OpenAI’ın içine “kâr amacı güden” bir kol ekledi ve Microsoft’a kapıları açtı. Şirket, “açık” adını taşısa da giderek kapalı bir hâl alıyor, kuruluş misyonundan uzaklaşıp yatırımcıları zengin etme yarışına giriyordu.

Yönetim Kurulu Darbesi ve Sam Altman’ın Dönüşü

Atlantic Ambience (Pexels)

30 Kasım 2022’de ChatGPT sessizce yayınlandı. 5 günde 1 milyon, 2 ayda 100 milyon kullanıcıya ulaşarak tarihin en hızlı büyüyen uygulaması oldu. Sam Altman bir gecede dünyanın en güçlü insanlarından biri hâline geldi; Beyaz Saray’a girdi, Time tarafından yılın insanı seçildi. Ancak bu zirve anı, içerideki çatlakları gizleyemedi.

OpenAI en başından beri iki ruh taşıyordu: “hızlanmacılar” (yapay zekâyı olabildiğince hızlı geliştirip yarışı kazanmak isteyenler) ve “güvenlikçiler” (teknolojinin tehlikelerine karşı yavaş ve kontrollü ilerlemeyi savunanlar). ChatGPT’nin patlaması teraziyi hızlanmacıların lehine çevirdi. 17 Kasım 2023’te, şirketin beyni sayılan Ilya Sutskever’in de aralarında olduğu yönetim kurulu, Sam Altman’ı bir video görüşmesiyle kovdu. Gerekçe olarak “yönetim kuruluna karşı dürüst olmama” ve “tutarlı bir yalan söyleme örüntüsü” gösterildi. Ilya, 52 sayfalık bir dosyayla Sam’i psikolojik istismarla suçlamıştı.

Ancak Sam’in karizması ve çalışanlar üzerindeki etkisi hesaba katılmamıştı. Kovulmasından saatler sonra Microsoft onu kendi bünyesinde bir ekibin başına geçirmeyi teklif etti. OpenAI’ın 800 çalışanından 743’ü “Sam geri dönmezse hepimiz gideriz” diyen bir mektuba imza attı. Beş gün içinde Sam Altman koltuğuna geri döndü, hem de çok daha güçlü bir şekilde. Kendisini kovan kurulu dağıttı ve yerine sadık isimleri getirdi. Tarih, kralı devirmeye kalkanın ıskalayınca bedel ödediği bir zaferi yazıyordu.

Perde Arkasındaki Karanlık Yüz: Güven mi Yoksa Kontrol mü?

SHVETS production (Pexels)

Sam Altman’ın geri dönüşüyle hikâye “başarı” olarak sunulsa da, perde arkasındaki gerçekler madalyonun öteki yüzünü gösteriyor. 2024’te ortaya çıkan bir belgeye göre, şirketten ayrılan çalışanlar ömür boyu OpenAI’ı eleştirmemeyi kabul eden bir anlaşmaya imza atmaya zorlanıyor, aksi hâlde milyonlarca dolarlık hisselerini kaybediyorlardı. Sam Altman önce “haberim yok” dedi, sonra aynı anlaşmanın altında kendi imzası olduğu ortaya çıktı.

Güvenlik vaatleri de boş çıktı. Başlangıçta şirket kaynaklarının %20’sinin güvenlik araştırmalarına ayrılacağı söylenmişti; bugün o ekip sessizce dağıldı. Askerî kullanımı yasaklayan madde Ocak 2024’te kaldırıldı ve Haziran 2025’te OpenAI Pentagon ile 200 milyon dolarlık bir sözleşme imzaladı. Aynı dönemde, Sam Altman’ın desteklediği World projesiyle milyonlarca insanın gözü tarandı; biyometrik veriler tek bir şirkette toplandı. Üstelik Peter Thiel’in Palantir’iyle olan bağlantılar, gözetim teknolojilerinin devletle nasıl iç içe geçtiğini gözler önüne seriyor.

En rahatsız edici olay ise eski OpenAI araştırmacısı Suchir Balaji’nin ölümü. Balaji, şirketin telif haklarını ihlal ettiğini iddia ederek istifa etmiş ve davalarda kilit tanık olmuştu. 26 Kasım 2024’te evinde başına aldığı tek kurşunla ölü bulundu. Resmî rapor intihar dese de ailesi bağımsız adli tıp raporlarıyla buna itiraz etti ve Eylül 2025’te dava açtı.

Tüm bu tablo, Sam Altman’ın şu sözünü akla getiriyor: “Belki de bana güvenmemelisiniz.” Gerçekten de, insanlığa fayda hayaliyle yola çıkan bu hikâye, gözetim mimarisine ve kontrol hırsına evrilmiş gibi görünüyor. Yapay zekânın geleceği, çocukların büyük bir bombayla oynadığı bir oyuna benziyor; oyuncağın gücü muazzam, ama ortalıkta bizi durduracak bir yetişkin yok. Sam Altman’ın bombası belki hepimizinkinden daha büyük ve asıl soru şu: Ona güvenmeli miyiz?